Teşvik ve Hibe Rehberi: KOSGEB, TÜBİTAK ve Ar-Ge Merkezi Destekleri

07.09.2026

Türkiye'de işletmelerin başvurabileceği üç ayrı destek sistemi var: biri kredi ve hibe (KOSGEB), biri Ar-Ge projesinin %75'ine kadarını karşılıksız veren fon (TÜBİTAK), biri de araştırmacı maaşlarında vergiyi neredeyse sıfırlayan kalıcı bir teşvik (5746 sayılı kanun). Bu rehber, hangi işletmenin hangi kapıyı çalması gerektiğini somut tutarlarla anlatıyor.

Teşvik ve Hibe Rehberi: KOSGEB, TÜBİTAK ve Ar-Ge Merkezi Destekleri

Türkiye'de işletmelerin erişebileceği teşvik ve hibe ekosistemi üç ana katmandan oluşuyor: KOSGEB'in KOBİ odaklı kredi ve hibe programları, TÜBİTAK'ın Ar-Ge projelerine yönelik geri ödemesiz destekleri ve 5746 sayılı kanun kapsamındaki Ar-Ge/tasarım merkezi vergi ve SGK teşvikleri. Bu rehber, her üç katmanı somut tutar, oran ve başvuru koşullarıyla birlikte ele alıyor.

Teşvik ve hibe programları, doğru kullanıldığında bir işletmenin büyüme, Ar-Ge ve dijitalleşme yatırımlarının önemli bir kısmını finanse edebilir. Ancak bu ekosistem karmaşık ve çok katmanlıdır. Bu rehber, en çok başvurulan üç ana mekanizmayı — KOSGEB, TÜBİTAK ve 5746 sayılı kanun teşviklerini — resmi kaynaklara dayanarak sadeleştiriyor.

Katman 1: KOSGEB Destek Programları

KOSGEB (Küçük ve Orta Ölçekli İşletmeleri Geliştirme ve Destekleme İdaresi Başkanlığı), Sanayi ve Teknoloji Bakanlığı'na bağlı kamu kurumu olarak KOBİ'lere finansal destek, eğitim, danışmanlık ve teknolojik gelişim desteği sağlıyor.

Başvuru Koşulları

KOBİ statüsünde olmak (250'den az çalışan, 500 milyon TL'nin altında yıllık ciro)

KOSGEB veri tabanına kayıtlı olmak

Desteklenen sektörde faaliyet göstermek (NACE koduna göre)

T.C. vatandaşı olmak, 18 yaşını doldurmuş olmak, vergi ve SGK yükümlülüklerini yerine getirmiş olmak

Öne Çıkan Programlar ve Tutarları

| Program | Hedef Kitle | Destek Tutarı/Oranı |

|---|---|---|

| Girişimci Destek Programı | Yeni işletme kurucuları | 10.000-20.000 TL kuruluş desteği; %80 oranında geri ödemeli iş geliştirme desteği (1,5 milyon TL'ye kadar) |

| Kapasite Geliştirme Destek Programı | İmalat, yazılım, bilişim KOBİ'leri | 1-20 milyon TL kredi, 24 ay destek / 36 ay azami vade |

| Küresel Rekabetçilik Destek Programı | Limited/anonim şirket KOBİ'leri | Makine-teçhizat, dijital dönüşüm, ihracat geliştirme desteği |

| KOBİ Dijital Dönüşüm Destek Programı | İmalat sektörü KOBİ'leri | 1-20 milyon TL kredi + ~%20 faiz/finansman desteği |

| Teknoloji Merkezi (TEKMER) Destek Programı | Üniversite, teknopark, OSB'ler | 6,5 milyon TL/yıl geri ödemesiz destek (3-10 yıl) |

| Sektörel Gelişim Merkezi (SEGEM) Destek Programı | Sektörel kuruluşlar | 5 milyon TL/yıl geri ödemesiz destek (10 yıl) |

| Yapay Zekâ Kredi Programı | Teknogirişim Rozetli teknoloji girişimleri | 500.000-5.000.000 TL kredi, 12 ay ödemesiz dönem + 12 taksit |

Bu programların tam listesi ve güncel duyuruları KOSGEB'in resmi "Destekler" sayfasında yayımlanıyor; program sayısı ve kapsamı zaman içinde güncellenebiliyor, bu nedenle başvuru öncesi resmi sayfanın kontrol edilmesi önemli.

Katman 2: TÜBİTAK Ar-Ge Destek Programları (TEYDEB)

TÜBİTAK'ın Teknoloji ve Yenilik Destek Programları Başkanlığı (TEYDEB), sanayi Ar-Ge projelerine yönelik en yaygın kullanılan geri ödemesiz destek mekanizmalarını yönetiyor.

1507 – KOBİ Ar-Ge Başlangıç Destek Programı

Kimler başvurabilir: Türkiye'de kurulu, KOBİ ölçeğindeki sermaye şirketleri (KOBİ Beyanı gerekli)

Destek oranı: %75 (geri ödemesiz hibe)

Azami proje bütçesi: 3.000.000 TL (bazı kaynaklarda 2.400.000 TL sınırı da belirtiliyor; başvuru döneminin güncel tebliğine bakılmalı)

Süre sınırı: Proje başına en fazla 18 ay

Özel koşul: Firmalar ilk 5 projesi için destek alabilir; bunların en az ikisinin ortak başvuru olması gerekiyor

Başvuru sistemi: eteydeb.tubitak.gov.tr üzerinden PRODIS (Proje Değerlendirme ve İzleme Sistemi)

1501 – Sanayi Ar-Ge Projeleri Destek Programı

1507'den farklı olarak KOBİ sınırlaması olmayan, daha büyük ölçekli sanayi Ar-Ge projelerine yönelik destek programıdır.

2026 Yılı Başvuru Takvimi (1. Çağrı)

|---|---|---|---|

TÜBİTAK bu programları yılda iki kez (genellikle Ocak-Mart ve Temmuz-Ağustos dönemlerinde) çağrıya açıyor. Kesin tarihler ve destek oranları her çağrı döneminde güncellenebildiğinden, başvuru öncesi TÜBİTAK'ın resmi duyuru sayfasının kontrol edilmesi gerekiyor.

Değerlendirme Kriterleri

Başvurular, hakemler tarafından üç boyutta değerlendiriliyor: sınai Ar-Ge içeriği ve yenilik düzeyi, proje planının uygunluğu ve ekonomik yarar potansiyeli. Başarılı projeler altı ayda bir ilerleme raporlarıyla izleniyor.

Katman 3: 5746 Sayılı Kanun — Ar-Ge/Tasarım Merkezi Vergi ve SGK Teşvikleri

Ar-Ge veya tasarım merkezi statüsü kazanan işletmeler için 5746 sayılı "Araştırma, Geliştirme ve Tasarım Faaliyetlerinin Desteklenmesi Hakkında Kanun" kapsamında sunulan başlıca teşvikler:

Ar-Ge ve tasarım indirimi: Ar-Ge ve yenilik harcamalarının kurumlar vergisi matrahından indirilebilmesi; harcamalar önceki yıla göre belirli metriklerde %20'den fazla artış gösterirse ek %50 indirim uygulanabiliyor.

Gelir vergisi stopajı teşviki: Doktoralı veya temel bilimler alanında en az yüksek lisans derecesine sahip Ar-Ge personeli için %95; yüksek lisans derecesi olanlar için %90; diğer Ar-Ge personeli için %80 oranında gelir vergisi stopajı teşviki.

Damga vergisi istisnası: Ar-Ge/tasarım faaliyetleriyle ilgili tüm belgeler damga vergisinden muaf.

Gümrük vergisi istisnası: Ar-Ge projeleri için ithal edilen ekipmanlar gümrük vergisinden muaf.

SGK işveren primi desteği: Ar-Ge personeli için işverenin ödemesi gereken sosyal güvenlik primi işveren hissesinin yarısı Hazine tarafından karşılanıyor.

Temel bilimler mezunu desteği: Matematik, fizik, kimya, biyoloji gibi temel bilimler mezunu araştırmacılara iki yıl boyunca asgari ücret tutarında ek maaş desteği sağlanıyor.

Bu teşviklerden yararlanmak için işletmenin resmi "Ar-Ge Merkezi" veya "Tasarım Merkezi" statüsü alması ve Sanayi ve Teknoloji Bakanlığı'na bağlı Ar-Ge Teşvikleri Genel Müdürlüğü'nün belirlediği asgari personel ve faaliyet kriterlerini karşılaması gerekiyor.

Hangi Mekanizma Ne Zaman Tercih Edilmeli?

| İhtiyaç | Önerilen Mekanizma |

|---|---|

| Yeni kurulan, ilk Ar-Ge projesini finanse edecek KOBİ | TÜBİTAK 1507 (%75 hibe) |

| Büyük ölçekli, süreklilik arz eden sanayi Ar-Ge projesi | TÜBİTAK 1501 |

| ERP/otomasyon/bulut yatırımı yapacak imalat KOBİ'si | KOSGEB KOBİ Dijital Dönüşüm Destek Programı |

| Yapay zekâ altyapısına (GPU/veri merkezi) yatırım yapacak teknoloji girişimi | KOSGEB Yapay Zekâ Kredi Programı |

| Kalıcı Ar-Ge/tasarım merkezi kuracak orta-büyük ölçekli şirket | 5746 sayılı kanun kapsamında Ar-Ge Merkezi statüsü |

Uygulama İçin Pratik Adımlar

KOSGEB veri tabanı kaydınızı güncel tutun: Neredeyse tüm KOSGEB programlarının ön koşulu güncel bir işletme beyanıdır.

TÜBİTAK çağrı takvimini önceden planlayın: 1501/1507 başvuruları yılda iki kez açılıyor; ön kayıt ve başvuru arasındaki kısa pencereyi kaçırmamak için başvuru dosyasını çağrı açılmadan önce hazırlayın.

Ar-Ge Merkezi eşiğini değerlendirin: 5746 teşvikleri, tek seferlik hibelerden farklı olarak süreklilik arz eden vergi/SGK avantajı sağlar; büyüyen Ar-Ge ekipleri için bu eşiği aşmak uzun vadede daha yüksek getiri sağlayabilir.

Programları birleştirin, tek seçenekle sınırlamayın: Bir KOBİ, hem TÜBİTAK 1507 hem de KOSGEB Dijital Dönüşüm desteğinden farklı projeler için eşzamanlı yararlanabilir.

Güncel tebliğleri kontrol edin: Destek oranları, bütçe üst limitleri ve başvuru tarihleri her yıl güncellenebiliyor; başvuru öncesi mutlaka kosgeb.gov.tr ve tubitak.gov.tr üzerinden güncel duyuruya bakın.

Sonuç

Türkiye'nin teşvik ve hibe ekosistemi, KOBİ ölçeğinden büyük sanayi kuruluşlarına kadar geniş bir yelpazeyi kapsıyor. KOSGEB kısa-orta vadeli kredi ve hibe ihtiyaçlarını, TÜBİTAK proje bazlı Ar-Ge finansmanını, 5746 sayılı kanun ise kalıcı Ar-Ge/tasarım merkezi yatırımlarını destekliyor. Doğru mekanizmayı doğru zamanda kullanmak, işletmelerin dönüşüm ve inovasyon yatırımlarının önemli bir kısmını devlet desteğiyle finanse etmesini mümkün kılıyor.

Kaynakça

[KOSGEB T.C. Küçük ve Orta Ölçekli İşletmeleri Geliştirme ve Destekleme İdaresi Başkanlığı – Destekler Listesi](https://www.kosgeb.gov.tr/site/tr/genel/destekler/3/destekler)

[KOSGEB'den Teknoloji Girişimlerine Yapay Zekâ Kredi Programı – KOSGEB Resmi Duyuru](https://www.kosgeb.gov.tr/site/tr/genel/detay/9427/kosgebden-teknoloji-girisimlerine-yapay-zek-kredi-programi)

[1507 – TÜBİTAK KOBİ Ar-Ge Başlangıç Destek Programı – TÜBİTAK](https://tubitak.gov.tr/en/funds/industrial/national-support-programs/1507-tubitak-sme-rd-start-support-program)

[TÜBİTAK 1501 ve 1507 Ar-Ge Destek Programları 2026 Yılı 1. Çağrısı Açıldı – Kocaeli Ticaret Odası](https://koto.org.tr/tubitak-1501-ve-1507-ar-ge-destek-programlari-2026-yili-1-cagrisi-acildi-ad-695b549ad0d9a)

[Türkiye'de Ar-Ge ve Tasarım Teşvikleri (5746 Sayılı Kanun) – PwC Türkiye](https://www.pwc.com.tr/turkiye-de-arge-ve-tasarim-tesvikleri)

[KOSGEB Nedir? 2026 Destekleri, Başvuru Şartları ve Hibe Rehberi – Paraşüt](https://www.parasut.com/blog/kosgeb-nedir-basvuru-ve-destekler)